Yond Yılı
Anlamı: at
Kısa tarihçe
"Yond" (yunt) eski Türkçede at, özellikle sürü atı demektir. Bozkır hayatının merkezindeki hayvan olarak hız, yol ve özgürlükle birlikte anılır.
Kültürel çerçeve
Eski Türkçedeki "yond/yunt" at demektir; Kazak takviminde bu sırada "jılqı" (at, sürü atı) vardır. At bozkır göçebeliğinin merkezindedir: binek, kımız (kısrak sütü) ve sürü yönetimi onunla kurulur. Bu yüzden sembolik okumada at yılı yol ve hareket temalarına en yakın yıl sayılabilir.
Sembolik nitelikler
- özgür ruhlu
- enerjik
- açık sözlü
- hareketli
Yond, yerinde duramayan ve ufka bakan enerjinin simgesidir. Yeni yollar dener, düşündüğünü dolaysız söyler. Gölge yanı, bağlanmaktan kaçıp yarım bırakmasıdır.
Üzerine düşünebileceklerin
- Hangi alanda hız kazanmak, hangi alanda dinlenmek istiyorsun?
- Özgürlük senin için neyden uzak durmak, neye doğru gitmek demek?
- Yarım bıraktığın bir şeye geri dönmek ister misin?
Denk geldiği yıllar
Her yıl 21 Mart'ta başlar, bir sonraki yılın 20 Mart'ında biter.
1906 · 1918 · 1930 · 1942 · 1954 · 1966 · 1978 · 1990 · 2002 · 2014 · 2026 · 2038 · 2050 · 2062 · 2074 · 2086 · 2098
Çin takvimindeki karşılığı: At →12 Hayvanlı Türk Takvimi nereden geliyor?
Kaşgarlı Mahmud, 11. yüzyılda yazdığı Divanu Lugati't-Türk'te Türklerin yılları on iki hayvanın adıyla saydığını anlatır ve bu adları sırayla verir. Eserde döngünün kökenine dair bir anlatı da yer alır: bir hükümdarın önüne katılıp İla (İli) ırmağına sürülen hayvanlardan karşıya geçen on ikisinin adı yıllara verilmiştir.
Daha eski bir tanık Orhun yazıtlarıdır (8. yüzyıl). Kül Tegin yazıtı onun ölümünü "koń yıl" (koyun yılı, 731), Bilge Kağan yazıtı kağanın ölümünü "it yıl" (köpek yılı, 734) olarak tarihlendirir. Yani hayvanlı yıl adları o dönemde tarih vermek için kullanılıyordu.
Döngü Çin takvimiyle aynı sıradadır ve komşu kültürlerle paylaşılan ortak bir mirastır. Yılın nerede başladığı kaynaklarda farklı hesaplanmıştır; bu sayfa yıl başı olarak Nevruz'u (21 Mart) esas alır.
- Kaşgarlı Mahmud, Divanu Lugati't-Türk (1072–1077).
- Kül Tegin yazıtı (732) ve Bilge Kağan yazıtı (735), Orhun Vadisi.
- Erkoç, H. İ., Divanü Lugati't-Türk'te Vahşi Hayvanlarla İlgili Kelimeler ve Terimler, Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 23 (2015), 177-208.
- Karimova, G. ve Türkmen, F., Kazakistan'da Hayvan Kültü ve 12 Hayvanlı Halk Takvimi (2022).
On iki hayvan
Eğlence ve öz-farkındalık amaçlıdır. Yıl hayvanları kültürel tarih ve karakter sembolizmi olarak sunulur; bir yılın ne getireceğini söylemez.
Bu sayfadaki resimler yapay zekâ ile üretildi.