Biçin Yılı
Anlamı: maymun
Kısa tarihçe
"Biçin" eski Türkçede maymun demektir. Bozkırda yaşamayan bir hayvanın takvime girmesi, döngünün komşu kültürlerle paylaşılan ortak bir miras olduğunu hatırlatır.
Kültürel çerçeve
Ad Kazak takviminde "meşin" biçiminde yaşar. Maymun bozkırın hayvanı değildir; takvim komşu kültürlerle ortak bir sıra olduğu için bu hayvanı da taşır. Bu yüzden bu yıl, döngünün "dışarıdan gelen" konuğu gibi okunabilir: merak, taklit ve oyun.
Sembolik nitelikler
- meraklı
- esprili
- çözüm bulan
- esnek
Biçin, oyunla öğrenen zekânın simgesidir. Bir sorunu tersinden çevirir, gülerek çözer. Gölge yanı, dağılıp bir işi derinleştirmeden diğerine geçmesidir.
Üzerine düşünebileceklerin
- Bir sorununa oyunbaz bir gözle bakarsan ne değişir?
- Merakının seni en son nereye götürdüğünü hatırlıyor musun?
- Hangi ilgini biraz daha derinleştirmek isterdin?
Denk geldiği yıllar
Her yıl 21 Mart'ta başlar, bir sonraki yılın 20 Mart'ında biter.
1908 · 1920 · 1932 · 1944 · 1956 · 1968 · 1980 · 1992 · 2004 · 2016 · 2028 · 2040 · 2052 · 2064 · 2076 · 2088 · 2100
Çin takvimindeki karşılığı: Maymun →12 Hayvanlı Türk Takvimi nereden geliyor?
Kaşgarlı Mahmud, 11. yüzyılda yazdığı Divanu Lugati't-Türk'te Türklerin yılları on iki hayvanın adıyla saydığını anlatır ve bu adları sırayla verir. Eserde döngünün kökenine dair bir anlatı da yer alır: bir hükümdarın önüne katılıp İla (İli) ırmağına sürülen hayvanlardan karşıya geçen on ikisinin adı yıllara verilmiştir.
Daha eski bir tanık Orhun yazıtlarıdır (8. yüzyıl). Kül Tegin yazıtı onun ölümünü "koń yıl" (koyun yılı, 731), Bilge Kağan yazıtı kağanın ölümünü "it yıl" (köpek yılı, 734) olarak tarihlendirir. Yani hayvanlı yıl adları o dönemde tarih vermek için kullanılıyordu.
Döngü Çin takvimiyle aynı sıradadır ve komşu kültürlerle paylaşılan ortak bir mirastır. Yılın nerede başladığı kaynaklarda farklı hesaplanmıştır; bu sayfa yıl başı olarak Nevruz'u (21 Mart) esas alır.
- Kaşgarlı Mahmud, Divanu Lugati't-Türk (1072–1077).
- Kül Tegin yazıtı (732) ve Bilge Kağan yazıtı (735), Orhun Vadisi.
- Erkoç, H. İ., Divanü Lugati't-Türk'te Vahşi Hayvanlarla İlgili Kelimeler ve Terimler, Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 23 (2015), 177-208.
- Karimova, G. ve Türkmen, F., Kazakistan'da Hayvan Kültü ve 12 Hayvanlı Halk Takvimi (2022).
On iki hayvan
Eğlence ve öz-farkındalık amaçlıdır. Yıl hayvanları kültürel tarih ve karakter sembolizmi olarak sunulur; bir yılın ne getireceğini söylemez.
Bu sayfadaki resimler yapay zekâ ile üretildi.