Yılan Yılı
Anlamı: yılan
Kısa tarihçe
Adı bugüne değişmeden ulaşan yıllardandır. Deri değiştiren hayvan olarak Türk halk kültüründe yenilenmenin ve sezginin imgesi sayılmıştır.
Kültürel çerçeve
Ad bugüne neredeyse değişmeden ulaşmıştır; Kazakçada "jılan" denir. Halk anlatılarında yılan hem tehlikenin hem yenilenmenin imgesidir; deri değiştirmesi bu ikinci anlamı besler. Bu sembolik okumada yılan yılı sezgi ve sabır temalarıyla ilişkilendirilir.
Sembolik nitelikler
- derin
- sezgili
- sakin
- seçici
Yılan, acele etmeden gözlemleyen ve doğru anı bekleyen bilgeliği anlatır. Az konuşur, çok düşünür. Gölge yanı, içine kapanıp güvenmekte zorlanmasıdır.
Üzerine düşünebileceklerin
- Artık sana dar gelen bir "eski deri" var mı?
- Hangi konuda hemen tepki vermek yerine biraz beklemek iyi gelebilir?
- Güvenmek senin için neye bağlı?
Denk geldiği yıllar
Her yıl 21 Mart'ta başlar, bir sonraki yılın 20 Mart'ında biter.
1905 · 1917 · 1929 · 1941 · 1953 · 1965 · 1977 · 1989 · 2001 · 2013 · 2025 · 2037 · 2049 · 2061 · 2073 · 2085 · 2097
Çin takvimindeki karşılığı: Yılan →12 Hayvanlı Türk Takvimi nereden geliyor?
Kaşgarlı Mahmud, 11. yüzyılda yazdığı Divanu Lugati't-Türk'te Türklerin yılları on iki hayvanın adıyla saydığını anlatır ve bu adları sırayla verir. Eserde döngünün kökenine dair bir anlatı da yer alır: bir hükümdarın önüne katılıp İla (İli) ırmağına sürülen hayvanlardan karşıya geçen on ikisinin adı yıllara verilmiştir.
Daha eski bir tanık Orhun yazıtlarıdır (8. yüzyıl). Kül Tegin yazıtı onun ölümünü "koń yıl" (koyun yılı, 731), Bilge Kağan yazıtı kağanın ölümünü "it yıl" (köpek yılı, 734) olarak tarihlendirir. Yani hayvanlı yıl adları o dönemde tarih vermek için kullanılıyordu.
Döngü Çin takvimiyle aynı sıradadır ve komşu kültürlerle paylaşılan ortak bir mirastır. Yılın nerede başladığı kaynaklarda farklı hesaplanmıştır; bu sayfa yıl başı olarak Nevruz'u (21 Mart) esas alır.
- Kaşgarlı Mahmud, Divanu Lugati't-Türk (1072–1077).
- Kül Tegin yazıtı (732) ve Bilge Kağan yazıtı (735), Orhun Vadisi.
- Erkoç, H. İ., Divanü Lugati't-Türk'te Vahşi Hayvanlarla İlgili Kelimeler ve Terimler, Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 23 (2015), 177-208.
- Karimova, G. ve Türkmen, F., Kazakistan'da Hayvan Kültü ve 12 Hayvanlı Halk Takvimi (2022).
On iki hayvan
Eğlence ve öz-farkındalık amaçlıdır. Yıl hayvanları kültürel tarih ve karakter sembolizmi olarak sunulur; bir yılın ne getireceğini söylemez.
Bu sayfadaki resimler yapay zekâ ile üretildi.