Taguk Yılı
Anlamı: tavuk, horoz
Kısa tarihçe
"Taguk" (takagu) bugünkü "tavuk" sözcüğünün eski biçimidir. Sabahı haber veren hayvan olarak düzenin ve uyanıklığın simgesi sayılmıştır.
Kültürel çerçeve
Kaşgarlı'nın "takagu" diye yazdığı ad bugünkü "tavuk"a dönüşmüştür; Kazakçada "tauyq" denir. Sembolik okumada tavuk-horoz ikilisi sabah, düzen ve uyanıklık temalarına bağlanabilir; yılın adı kuşun cinsiyetinden çok günün ritmini ve her sabah yeniden başlayan düzeni hatırlatır.
Sembolik nitelikler
- düzenli
- çalışkan
- dürüst
- gözlemci
Taguk, günün ritmini kuran düzenin simgesidir. Ayrıntıyı görür, düşündüğünü açıkça söyler. Gölge yanı, eleştiriyi kendine ve başkalarına fazla sert yöneltmesidir.
Üzerine düşünebileceklerin
- Günlük ritminde seni ayakta tutan küçük düzen ne?
- Kendine yönelttiğin eleştiriyi bir dostuna nasıl söylerdin?
- Dürüstlük ile incelik arasında nasıl bir denge kuruyorsun?
Denk geldiği yıllar
Her yıl 21 Mart'ta başlar, bir sonraki yılın 20 Mart'ında biter.
1909 · 1921 · 1933 · 1945 · 1957 · 1969 · 1981 · 1993 · 2005 · 2017 · 2029 · 2041 · 2053 · 2065 · 2077 · 2089
Çin takvimindeki karşılığı: Horoz →12 Hayvanlı Türk Takvimi nereden geliyor?
Kaşgarlı Mahmud, 11. yüzyılda yazdığı Divanu Lugati't-Türk'te Türklerin yılları on iki hayvanın adıyla saydığını anlatır ve bu adları sırayla verir. Eserde döngünün kökenine dair bir anlatı da yer alır: bir hükümdarın önüne katılıp İla (İli) ırmağına sürülen hayvanlardan karşıya geçen on ikisinin adı yıllara verilmiştir.
Daha eski bir tanık Orhun yazıtlarıdır (8. yüzyıl). Kül Tegin yazıtı onun ölümünü "koń yıl" (koyun yılı, 731), Bilge Kağan yazıtı kağanın ölümünü "it yıl" (köpek yılı, 734) olarak tarihlendirir. Yani hayvanlı yıl adları o dönemde tarih vermek için kullanılıyordu.
Döngü Çin takvimiyle aynı sıradadır ve komşu kültürlerle paylaşılan ortak bir mirastır. Yılın nerede başladığı kaynaklarda farklı hesaplanmıştır; bu sayfa yıl başı olarak Nevruz'u (21 Mart) esas alır.
- Kaşgarlı Mahmud, Divanu Lugati't-Türk (1072–1077).
- Kül Tegin yazıtı (732) ve Bilge Kağan yazıtı (735), Orhun Vadisi.
- Erkoç, H. İ., Divanü Lugati't-Türk'te Vahşi Hayvanlarla İlgili Kelimeler ve Terimler, Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 23 (2015), 177-208.
- Karimova, G. ve Türkmen, F., Kazakistan'da Hayvan Kültü ve 12 Hayvanlı Halk Takvimi (2022).
On iki hayvan
Eğlence ve öz-farkındalık amaçlıdır. Yıl hayvanları kültürel tarih ve karakter sembolizmi olarak sunulur; bir yılın ne getireceğini söylemez.
Bu sayfadaki resimler yapay zekâ ile üretildi.