Tavışgan Yılı
Anlamı: tavşan
Kısa tarihçe
"Tavışgan" bugünkü "tavşan" sözcüğünün eski biçimidir. Hızı ve dikkatiyle bilinen bu hayvan, halk anlatılarında çoğu zaman ince zekânın temsilcisidir.
Kültürel çerçeve
Türkiye Türkçesinde "tavşan", Kazakçada "qoyan" denir; takvimdeki bu sıra Çin takviminde tavşana karşılık gelir. Halk anlatılarında tavşan çevikliğin, dikkatin ve ince zekânın imgesidir; güçle değil sezgiyle yol bulan bir karakter olarak anılır.
Sembolik nitelikler
- nazik
- sezgili
- diplomatik
- dikkatli
Tavışgan, çatışmadan kaçınıp yol bulan inceliği anlatır. Ortamı hızlı okur, kırmadan konuşur. Gölge yanı, rahatsız edici bir konuyu hiç açmamayı seçmesidir.
Üzerine düşünebileceklerin
- Huzurunu korumak için hangi konuşmayı erteliyorsun?
- Sezgin sana son zamanlarda ne söyledi?
- Nazik olmak ile kendini geri çekmek arasındaki farkı nerede hissediyorsun?
Denk geldiği yıllar
Her yıl 21 Mart'ta başlar, bir sonraki yılın 20 Mart'ında biter.
1903 · 1915 · 1927 · 1939 · 1951 · 1963 · 1975 · 1987 · 1999 · 2011 · 2023 · 2035 · 2047 · 2059 · 2071 · 2083 · 2095
Çin takvimindeki karşılığı: Tavşan →12 Hayvanlı Türk Takvimi nereden geliyor?
Kaşgarlı Mahmud, 11. yüzyılda yazdığı Divanu Lugati't-Türk'te Türklerin yılları on iki hayvanın adıyla saydığını anlatır ve bu adları sırayla verir. Eserde döngünün kökenine dair bir anlatı da yer alır: bir hükümdarın önüne katılıp İla (İli) ırmağına sürülen hayvanlardan karşıya geçen on ikisinin adı yıllara verilmiştir.
Daha eski bir tanık Orhun yazıtlarıdır (8. yüzyıl). Kül Tegin yazıtı onun ölümünü "koń yıl" (koyun yılı, 731), Bilge Kağan yazıtı kağanın ölümünü "it yıl" (köpek yılı, 734) olarak tarihlendirir. Yani hayvanlı yıl adları o dönemde tarih vermek için kullanılıyordu.
Döngü Çin takvimiyle aynı sıradadır ve komşu kültürlerle paylaşılan ortak bir mirastır. Yılın nerede başladığı kaynaklarda farklı hesaplanmıştır; bu sayfa yıl başı olarak Nevruz'u (21 Mart) esas alır.
- Kaşgarlı Mahmud, Divanu Lugati't-Türk (1072–1077).
- Kül Tegin yazıtı (732) ve Bilge Kağan yazıtı (735), Orhun Vadisi.
- Erkoç, H. İ., Divanü Lugati't-Türk'te Vahşi Hayvanlarla İlgili Kelimeler ve Terimler, Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 23 (2015), 177-208.
- Karimova, G. ve Türkmen, F., Kazakistan'da Hayvan Kültü ve 12 Hayvanlı Halk Takvimi (2022).
On iki hayvan
Eğlence ve öz-farkındalık amaçlıdır. Yıl hayvanları kültürel tarih ve karakter sembolizmi olarak sunulur; bir yılın ne getireceğini söylemez.
Bu sayfadaki resimler yapay zekâ ile üretildi.